السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

61

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

سپس قيمت آسيب ديده با قيمت سالم مقايسه وبه همان نسبت از ديهء نفس ، بر عهدهء جانى ثابت مىگردد . به عنوان نمونه ، اگر ارزش بردهء سالم هشتصد تومان وآسيب ديده ششصد تومان باشد ، تفاوت قيمت آسيب ديده با سالم يك چهارم خواهد بود . در نتيجة يك چهارم از ديهء نفس ( 250 مثقال طلا ) به آسيب ديده پرداخت مىشود 1 - - ) أرش ) . مدرك قاعده : مدرك ومستند قاعدهء أرش ، روايات وارد شده در باب حدود وديات وهمچنين اجماع است . 2 قاعدهء أسباب قاعدهء أسباب : از قواعد فقهى . مفاد قاعدهء أسباب اين است كه آنچه وجودش متوقف بر سببي خاص است ، تنها با آن سبب تحقق مىيابد ؛ با اين توضيح كه شارع مقدس براي ايجاد وانحلال عناوين اعتباري ، مانند ملكيت ، زوجيّت ، حرّيت ورقّيت اسبابى خاص قرار داده است كه بدون آن أسباب ، نه ايجاد مىشوند ونه پس از ايجاد انحلال پيدا مىكنند . به عنوان مثال ، زوجيت با سببي خاص ؛ يعنى صيغه نكاح با وجود شرايط آن ايجاد مىشود . انحلال آن نيز تنها با سببي خاص ؛ يعنى بذل مدت در زوجيت موقّت وصيغهء طلاق در زوجيت دائم ونيز فسخ با شرايط خاص تحقق مىيابد . بنابر اين ، به مقتضاى قاعدهء أسباب ، عناوين اعتبارىاى كه براي آنها اسبابى خاص قرار داده شده است ، تنها با همان أسباب ايجاد شده ويا انحلال پيدا مىكنند وبدون احراز وجود آن أسباب نمىتوان به ايجاد يا انحلال آن عناوين حكم كرد . البتة بحث اين قاعده در كلمات فقها مطرح نشده است وآنان هم كه مطرح كرده‌اند با اعتراف به اينكه اين قاعده را در كلمات فقها به صراحت نيافته‌اند ، آن را از متفردات خود - كه از فحواى نصوص وإشارات پراكنده كلمات فقها استخراج كرده - برشمرده‌اند . 1

--> ( 1 ) . القواعد والفوائد 2 / 19 - 20 ؛ مائة قاعدة فقهية / 194 - 195 . ( 2 ) . القواعد والفوائد 2 / 19 - 20 ؛ مائة قاعدة فقهية / 194 - 195 . ( 1 ) . تحرير المجلة 1 ، قسم 1 / 106 - 110 .